هدر صفحات هدر صفحات

درسگفتارها

اصول برائت - جلسه یکصد و چهاردهم
اصول برائت - جلسه یکصد و چهاردهم
بحث ما در قاعدۀ دفع ضرر محتمل بود. عرض کردیم که روش معمول در کتاب‌های اصولی این است که این ضرر محتمل را به دو قسم تقسیم می‌کنند؛ ضرر محتمل اخروی که عقاب باشد و ضرر محتمل دنیوی. در ضرر محتمل اخروی تقریباً کلام اصولیین متفق بود بر اینکه هم وجوب عقلی دفع ضرر داریم و هم حسن دفع ضرر داریم و قبح اقدام بر ضرر داریم. اینها در کلمات اصولیین تقریباً ثابت است، الا دو سه اندیشمند اصولی که عرض کردیم که مهم‌تری...
اصول برائت - جلسه یکصد و سیزدهم
اصول برائت - جلسه یکصد و سیزدهم
بحث در نقد نظریۀ محقق اصفهانی بود در مورد قاعدۀ دفع ضرر محتمل که بنابر تحلیل و تقریری که کردند، فرمودند که این قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل، نه وجوب عقلی دارد و نه عقلایی و نه حسن عقلایی و عقلی دارد. دلیل فرمایش ایشان قبلاً گذشته است. ما در نقد ایشان گفتیم اولاً اینکه ایشان می‌فرماید عقل باید و نباید ندارد، در اینجا درست نیست؛ بنابر این مبنا که لزومات اخلاقی و عقلی در مثل مقام ما، یک واقعیاتی هستند که...
اصول برائت - جلسه یکصد و دوازدهم
اصول برائت - جلسه یکصد و دوازدهم
بحث ما در فرمایش محقق اصفهانی بود در بحث دفع ضرر محتمل و بحث از اینجا شروع شد که ایشان وجوب دفع ضرر محتمل ـ که تقریباً مقبول اکثر اصولیین (اصولیین شیعه) بلکه همۀ آنهاست و در بخش ضرر اخروی محتمل، وجوب دفع را عقلی می‌دانند ـ، ایشان فرمودند وجوب دفع ضرر محتمل عقلی و عقلایی نیست بلکه یک فرار جبلی است. بعد ایشان در استدلال بر حکم نفی عقل به وجوب دفع ضرر محتمل، فرمودند قوۀ عاقله بعث و زجر ندارد و وجوب و...
اصول برائت - جلسه یکصد و یازدهم
اصول برائت - جلسه یکصد و یازدهم
بحث در فرمایش محقق اصفهانی بود در تحلیل ماهیت قضیۀ وجوب دفع ضرر محتمل. ایشان ادعا فرمودند که وجوب دفع ضرر محتمل نه حکم عقلی است و نه حکم عقلائی به معنای بنائات عقلائیه و نه یک امر مولوی یا ارشادی است. بلکه دفع ضرر محتمل یک فرار جبلّی است از ناحیۀ هر عاقلی و بلکه حیوانات نیز از ضرر فرار می‌کنند، لذا بحث عقلی و عقلایی در مورد این حکم ثابت نیست و بلکه منتفی است....
اصول برائت - جلسه یکصد و دهم
اصول برائت - جلسه یکصد و دهم
بحث ما در قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل است. عرض کردیم که به لحاظ تاریخی عمدۀ اصولیین که به کلماتشان مراجعه شد؛ چه قدمای از اصولیین و چه متأخرین از آنها و چه متأخرین المتأخرین و چه کسانی که قریب به زمان ما بودند، عمدتاً قبول کردند قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل را در ضرر اخروی که واضح است و در ضرری دنیوی هم اگر محضاً ضرر باشد و بحث تزاحم با اضرار دیگر نباشد، این به نظر می‌آید که قائلند به وجوب دفع ضرر و از آ...
اصول برائت - جلسه یکصد و نهم
اصول برائت - جلسه یکصد و نهم
بحث در تحلیل و تفکیک قضایایی بود که در بحث حظر و اباحه مطرح است. بحث نهایی ما به اینجا منجر شد که ما در بحث حظر و اباحه به جای اینکه فقط یک مسأله‌ مطرح کنیم و جوانب مختلفش را دائما نقض و ابرام کنیم؛ یکی بگوید این حکم واقعی عقلی است و یکی بگوید ظاهری است و در حکم واقعی بودنش هم وجوهی را طرح کنند. آدم وقتی که به ادله نگاه می‌کند، با هم خیلی فرق می‌کنند. به نظر رسید در نهایت که مسأله اصلاً چیز دیگری ...
اصول برائت - جلسه یکصد و هشتم
اصول برائت - جلسه یکصد و هشتم
بحث ما به پایان مسألۀ حظر و اباحه رسید، در این جلسات نهایی یک بحث بسیار مهمی داریم که دوستان باید عنایت خاصی بکنند، چون هم بحث مهمی است و هم به نحوی نتیجۀ مباحث گذشته است. ما در میانۀ بحث حظر و اباحه عرض کردیم که این نقض و ابرام‌هایی که از اطراف دعاوی می‌شود چه نسبت به اصل مسألۀ حظر و اباحه و چه نسبت به برخی از مسائل مطرح شده در طی این مباحث حظر و اباحه؛ مثل حکم ظاهری بودن حکم عقل یا حکم واقعی بود...
اصول برائت - جلسه یکصد و هفتم
اصول برائت - جلسه یکصد و هفتم
بحث در بررسی فرمایش محقق اصفهانی بود در جواب استدلالی بر احتیاط شده از طریق حظر و ایشان دو جواب در تحقیقشان نسبت به آن داشتند؛ یکی بر اساس اینکه اصلا اصالة‌الحظری نباید باشیم و اصالة‌‌الاباحه‌‌‌ای باید باشیم؛ چون بحث منع مالکی با وجود اینکه ما تکلیف و حکمی قبل از ورود شرع نداریم، این خروج از زی رقیت رخ نمی‌دهد و منع مالکی هم وجهی ندارد. البته اینکه می‌گوییم منع مالکی وجهی ندارد، در عبارت ایشان مصر...
اصول برائت - جلسه یکصد و ششم
اصول برائت - جلسه یکصد و ششم
بحث امروز ما نقد و بررسی فرمایش محقق اصفهانی است که دیروز به تفصیل فرمایش ایشان مطرح شد. ایشان استدلالی را به نفع کسانی که مدعی هستند بحث حظر و اباحه می‌تواند تاثیرگذار در بحث برائت و احتیاط باشد، تقریب کردند و بعد هم در «و التحقیق»، تحقیق خودشان را برای منع این استدلال بیان کردند....
اصول برائت - جلسه یکصد و پنجم
اصول برائت - جلسه یکصد و پنجم
بحث ما در نکتۀ پنجمی که طرح کرده بودیم این بود که بر حسب مباحثی که در اوائل بحث حظر و اباحه گذشت به نظر می‌آید که مسألۀ حظر و اباحه با مسألۀ برائت و احتیاط موضوعاً و محمولاً فرق می‌کند و ممکن است بگوییم مناطاً فرق می‌کند. ولی جای یک بحث باقی مانده است که در بحث احتیاط به آن نیاز است و آن این است که درست است که اینها دو مسأله هستند، اما آیا این احتمال وجود ندارد که نتیجۀ یک مسأله در مسألۀ دیگر تأثی...