هدر صفحات هدر صفحات

درسگفتارها

فقه وقف - جلسه یکصد و چهاردهم
فقه وقف - جلسه یکصد و چهاردهم
بحث ما در مسئله 20 تحریر است. مرحوم امام رحمه الله بحث وقف منقطع الاول و منقطع الوسط را در این مسئله طرح کرده اند. وقف منقطع الآخر قبلا بحث شد. قدماء از فقهاء از زمان شیخ طوسی به بعد این مساله را طرح کرده اند لکن ورود و خروجشان با این تعابیری که در تحریر و در وسیله وجود دارد متفاوت است. در عبارات تحریر در این مساله پیچشهائی وجود دارد که بخشی از آن ناشی از عبارات مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی در وسیله...
اصول برائت - جلسه یکصد و چهاردهم
اصول برائت - جلسه یکصد و چهاردهم
بحث ما در قاعدۀ دفع ضرر محتمل بود. عرض کردیم که روش معمول در کتاب‌های اصولی این است که این ضرر محتمل را به دو قسم تقسیم می‌کنند؛ ضرر محتمل اخروی که عقاب باشد و ضرر محتمل دنیوی. در ضرر محتمل اخروی تقریباً کلام اصولیین متفق بود بر اینکه هم وجوب عقلی دفع ضرر داریم و هم حسن دفع ضرر داریم و قبح اقدام بر ضرر داریم. اینها در کلمات اصولیین تقریباً ثابت است، الا دو سه اندیشمند اصولی که عرض کردیم که مهم‌تری...
فقه وقف - جلسه یکصد و سیزدهم
فقه وقف - جلسه یکصد و سیزدهم
بحث در مسئله 18 بود. رسیدیم به این نقطه که برای حل این مسئله که آیا مال موقوفه عند الانقراض به ورثه حین الموت واقف می رسد یا به ورثه حین الانقراض باید مؤلفه هایی را مد نظر قرار دهیم. یکی از مؤلفه های تأثیرگذار در این بحث که از آن غفلت شده این است که آیا وقف مادامی که موجود هست و وقفیت حاصل است مانع از ارث می شود یا نه؟ فرض کنیم که مال موقوفه در ملک واقف باقی باشد، کما اینکه یک عده ای از شارحین تحر...
اصول برائت - جلسه یکصد و سیزدهم
اصول برائت - جلسه یکصد و سیزدهم
بحث در نقد نظریۀ محقق اصفهانی بود در مورد قاعدۀ دفع ضرر محتمل که بنابر تحلیل و تقریری که کردند، فرمودند که این قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل، نه وجوب عقلی دارد و نه عقلایی و نه حسن عقلایی و عقلی دارد. دلیل فرمایش ایشان قبلاً گذشته است. ما در نقد ایشان گفتیم اولاً اینکه ایشان می‌فرماید عقل باید و نباید ندارد، در اینجا درست نیست؛ بنابر این مبنا که لزومات اخلاقی و عقلی در مثل مقام ما، یک واقعیاتی هستند که...
فقه وقف - جلسه یکصد و دوازدهم
فقه وقف - جلسه یکصد و دوازدهم
در بحث اینکه مال موقوفه بعد الانقراض به چه کسی برمیگردد آیا به ورثه عند الموت برمیگردد یا ورثه عند الانقراض، عرض شد باید سه پرسش پاسخ داده شود: یکی اینکه: بنا بر اینکه مال موقوفه از ملک واقف بیرون می رود و ملک از واقف زائل می شود تکلیف چیست؟ در بحثهای گذشته عرض کردیم که عده ای قائل شدند که تأهل رجوع عین به واقف، صفت ممیزه ای است که به ارث برده می شود. جواب این مبنا داده شد و تصحیحی نیز انجام شد که...
اصول برائت - جلسه یکصد و دوازدهم
اصول برائت - جلسه یکصد و دوازدهم
بحث ما در فرمایش محقق اصفهانی بود در بحث دفع ضرر محتمل و بحث از اینجا شروع شد که ایشان وجوب دفع ضرر محتمل ـ که تقریباً مقبول اکثر اصولیین (اصولیین شیعه) بلکه همۀ آنهاست و در بخش ضرر اخروی محتمل، وجوب دفع را عقلی می‌دانند ـ، ایشان فرمودند وجوب دفع ضرر محتمل عقلی و عقلایی نیست بلکه یک فرار جبلی است. بعد ایشان در استدلال بر حکم نفی عقل به وجوب دفع ضرر محتمل، فرمودند قوۀ عاقله بعث و زجر ندارد و وجوب و...
فقه وقف - جلسه یکصد و یازدهم
فقه وقف - جلسه یکصد و یازدهم
بحث ما در وقف علی من ینقرض بود که رسیدیم به مسئله 18. گفتیم بعد الانقراض بنابراینکه مال موقوفه به واقف یا ورثه او بازگردد سؤال این است که آیا برمی گردد به ورثه حین الموت یا ورثه عند الانقراض، و بر این مسئله هم آثاری مترتب است از جمله فرعی که در تحریر آورده بودند....
اصول برائت - جلسه یکصد و یازدهم
اصول برائت - جلسه یکصد و یازدهم
بحث در فرمایش محقق اصفهانی بود در تحلیل ماهیت قضیۀ وجوب دفع ضرر محتمل. ایشان ادعا فرمودند که وجوب دفع ضرر محتمل نه حکم عقلی است و نه حکم عقلائی به معنای بنائات عقلائیه و نه یک امر مولوی یا ارشادی است. بلکه دفع ضرر محتمل یک فرار جبلّی است از ناحیۀ هر عاقلی و بلکه حیوانات نیز از ضرر فرار می‌کنند، لذا بحث عقلی و عقلایی در مورد این حکم ثابت نیست و بلکه منتفی است....
فقه وقف - جلسه یکصد و دهم
فقه وقف - جلسه یکصد و دهم
بحث ما در مسئله 18 بود که اگر موقوف علیهم منقرض شدند و بنا شد که مال موقوفه به ورثه واقف رجوع پیدا کند، آیا به ورثه عند موت واقف می رسد یا به ورثه ای که عند انقراض موقوف علیهم هستند. حضرت امام قدس الله نفسه الزکیه مثل خیلی از فقهاء فرموده اند اظهر این است که به ورثه عند موت الواقف می رسد. وبرخی مثل شهید ثانی در مسالک و روضه و برخی دیگر فرموده اند به ورثه عند الانقراض می رسد. و اثر عملی اش هم در فر...
اصول برائت - جلسه یکصد و دهم
اصول برائت - جلسه یکصد و دهم
بحث ما در قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل است. عرض کردیم که به لحاظ تاریخی عمدۀ اصولیین که به کلماتشان مراجعه شد؛ چه قدمای از اصولیین و چه متأخرین از آنها و چه متأخرین المتأخرین و چه کسانی که قریب به زمان ما بودند، عمدتاً قبول کردند قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل را در ضرر اخروی که واضح است و در ضرری دنیوی هم اگر محضاً ضرر باشد و بحث تزاحم با اضرار دیگر نباشد، این به نظر می‌آید که قائلند به وجوب دفع ضرر و از آ...